Rabu, 25 Juli 2018

Bedah Naskah Adeging Singasari


Didamel kaliyan : Agung Guritno (03/XII KAA)
                               Anisa Berliana Z (05/XII KAA)
                             STM PEMBANGUNAN YOGYAKARTA

Unsur Intrinsik Teks Kethoprak Adeging Singasari
1.       Tema, inggih menika gagasan ingkang dados dhasaring cariyos
= perjuangan, pengkhianatan, pemberontakan

2.       Paraga, inggih menika purusa ingkang nglakokake cariyos
1.       Prabu Dhandhang Gendhis
2.       Patih Mahesa Wungkul
3.       Mahesa Geni
4.       Gadhing Kuning
5.       Mahesa Walungan
6.       Sangkarana
7.       Nujum 1
8.       Nujum 2
9.       Nujum 3
10.   Nujum 4
11.   Brahmana Maenaka
12.   Pancali
13.   Kalpika
14.   Begawan Maenaka
15.   Gelang Pati
16.   Ken Arok
17.   Tohjaya
18.   Ken Ratri
19.   Jo Lempong
20.   Jo Lempang
21.   Anusapati
22.   Sempana
23.   Galuh Suta
24.   Ken Dhedes

3.       Penokohan inggih menika gambaran watak paraga
1.         Prabu Dhandhang Gendhis  : sombong, sewenang-wenang, nganggep dirine Hyang Widhi, menindas bawahane
2.     Patih Mahesa Wungkul :pangerten marang Prabu Dhandhang Gendhis 
3.     Mahesa Geni  : Tanggung jawab
4.     Gadhing Kuning : pangerten marang Prabu Dhandhang Gendhis 
5.     Mahesa Walungan : nurut marang perintah Prabu Dhandhang Gendhis 
6.     Sangkarana : galak, mboten gadhah sopan santun
7.     Nujum 1 : pinter, mboten setia
8.     Nujum 2 : pinter, mboten setia
9.     Nujum 3 : pinter, mboten setia
10.  Nujum 4 : pinter, mboten setia
11.  Brahmana Maenaka : mboten setia marang Kedhiri
12.  Pancali : mboten setia marang Kedhiri
13.  Kalpika : mboten setia marang Kedhiri
14.  Begawan Maenaka
15.  Gelang Pati : galak, mboten gadhah sopan santun
16.  Ken Arok : bijaksana, wengis bebudinipun
17.  Tohjaya : rendah diri, mboten saged nampi kodrat, pangerten.
18.  Ken Ratri : rendah diri, alus
19.  Jo Lempong : seneng geguyon
20.  Jo Lempang : seneng geguyon
21.  Anusapati : romantis, teges, mboten sabaran
22.  Sempana : asring ngelindungi
23.  Galuh Suta : mboten mrantasi damel
24.  Ken Dhedes : jujur

Bedah Naskah Teks Ketoprak Adeging Singasari

Prabu Dhandang Gendhis mboten tenang amargi pangimpenipun ingkang pitung dinten tansah dugi mboten benten . pangimpenipun inggih menika bumi Kediri nela lan bengkah, mboten wonten tetesing toya kang tumiba, para nayaka padha nadhang cintraka nemahi pejah.
Para nujum banjur diklempakaken kangge ngartekaken mimpi niku. Para nujum ngartekaken menawi Kediri badhe nampi pacoban, Kediri badhe kecalan keblat awit para koncatan tiyang suci amargi hawa benther ingkang ngobar jroning praja. Lajeng Prabu Dhandang Gendhis ngutus Mahesa Walungan supados mbujung playunipun para nujum lan dipun aturi ndherek manthuk ing Kraton Kedhiri
Brahmana Maenaka, Pancali lan Kalpika medhal saking Kraton Kediri tumuju Tumapel kangge nyuwun pangayoman Ken Arok, amargi panguwasanipun Prabu Dhandang Gendhis ingkang sewenang-wenang. Dumugi tengah mergiBrahmana Maenaka, Pancali, lan Kalpika lajeng di ndeg marang Mahesa Walungan Sagotrah  dipunaturi manthuk wonten Kediri. Ananging mboten kersa lajeng perang lan para brahmana saged uwal.
Wonten ing Taman Kaputren, Tohjaya tanglet kalih Ken Umang , menapa Tohjaya saged dados narendra? Ananging Tohjaya mboten pitados , amargi piyambakipun namung pangeran kang mijil saking garwa selir, Tohjaya mboten saged nampi kodrat . Ken Arok lajeng dugi lan mangsuli pitakenipun Tohjaya, menawi Tohjaya bakal dados Narendra lan nglintir kawibawan ing Tumapel.
Ken Ratri badhe tindhak Pura lan sampun ngasta ubarampe sesaji,nalika teng mergi kepanggih Jo Lempong kang aruh aruh kaliyan Ken Ratri,aruh aruh waunika malah dados udur sautan amargi Ken Ratri klentu anggenipun anampi aruh-aruhipun Jo lempong,nanging wusananipun tiyang kalih waunika saget akur lan tindhak wonten Pura sareng-sareng
Nalika Ken Ratri lan Abdi nembe dedongan wonten Pura,Anusapati rawuh tiyang kalih waunika ngobrol gapyak ngantos cedhak raket,tiyang kalih waunika ngomongaken bab katresnan kang nembe wonten atinipun.
Sempana rawuh wonten Pura lajeng Anusapati nangletke bab saktenane Anusapati wau nika Pangeran nopo dede,banjur Sempana nyaranke kagem Anusapati kedah sowan dhateng ing ngarsane Gusti Ayu Ken dedes kagem nglampahaken sedaya lelempahan waunika.Ananging wau nika angel anggenipun kelakon amargi mboten diparengaken kaliyan rama Ken Arok .
Nalika Galuh suta mlajar pinanggih Tohjaya,Tohjaya nangletake marang Galuh Suta kang krenggosan napasipun,amargi titah kagem merjaya Pangeran Anusapati mboten saget kalaksanakaken amargi Galuh Suta katrajang Ki Sempana saking pepungkuran lan mboten saget nandingi kadigdayanipun Ki Sempana,salajengipun Galuh Suta nyuwun pangapunten marang Tohjaya.Tohjaya kang nembe sabar paring pangapura dhateng Galuh Suta.
Nalika para Brahmana pontang-panting dioyak Prajurit Kedhiri ,Tohjaya nangletke sebab Para Brahmana ngantos tindhak dhateng Tumapel ,lan dijawab dhateng salah satunggaling Brahmana kang gadahah asma B.Maenaka kanthi alesan Prabu Dandhang Gendis kang mekso kaliyan para brahmana supados ngakeni menawi Prabu Dandhang Gendis Sang Hyang Widi.
Nalika Anusapati sampun sowan dhateng Ken Dedes ,nangletake saktenane Anusapati waunika putranipun sinten,sawetawis padu kaliyan Ken Dedes Ibunipun Anusapati,wusananipun Ken Dedes paring katrangan marang Anusapati saktenane Anusapati Putranipun Sang Akuwu Tunggul Ametung Panguwasa Tumapel sakderenge Ken Arok.Nalika Ken Dedes nagndut Anuspati pitung sasi Kang Mas Tunggul Ametung disedani kaliyan Ken Arok,lan Ken Dedes dipeksa kedah purun Rabi kaliyan Ken Arok,saha Anusapati kedah dipisahaken kaliyan Ken Dedes supados mboten saget mangertosi Bab punika
Wonten Ing Kraton Kediri Mahesa Walungan paring palaporan dumateng Prabu Dandang Gendhis anggenipun mbujung para Brahmana cabar ing lampah,awit para brahmana dipun ayomi Raden Tohjaya Putra Sang Akuwu Ken Arok.Prabu Dhandang Gendhis murka misuh misuh amargi Tumapel gawe dak daking perkoro pengen nduking Kediri.Lajeng Prabu Dhandang Gendis ngutus Mahesa Walungan kagem nggempur Tumapel sakderenge agni tambah ageng
Perangipun prajurit Kediri kaliyan Tumapel,prajurit Kediri kasil dipunkawonaken Prajurit Tumapel,Ken Arok kaampingi garwa Padmi,Para Brahmana,lan sedaya Nayaka Praja sowan,kanthi asiling ngawonaken Prajurit pramila Ken Arok ngaturaken bilh Tumapel misah saking Kraton Kediri lan madeg minangka Kraton piyambak inggih menika Kraton Singasari lan Ken Arok Jumeneng Nata kanthi gelar “PRABU SRI PRASAJA BATHARA  SANG AMURWA BUMI.


Tidak ada komentar:

Posting Komentar